การปลูกข้าวเหนียวดำ (Black sticky rice) ประโยชน์ และสรรพคุณ

การปลูกข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ (Black sticky rice) สามารถสร้างรายได้ให้สำหรับเกษตรกร เป็นอีกหนึ่งอาชีพที่อยู่กับคนไทยมาเป็นเวลานาน แต่ถือเป็นข้าวที่ถูกลืม เพราะคนไทยเราไม่นิยมรับประทานเป็นข้าวหลักเหมือนกับข้าวเหนียวขาว และข้าวจ้าว

เพราะเมล็ดข้าวมีสีม่วงดำ และมีเมล็ดค่อนข้างแข็ง เคี้ยวละเอียดยากกว่า ทำให้ไม่นิยมรับประทาน แต่นิยมรับประทานในรูปของขนมหวานมากกว่าข้าวอื่นๆ อาทิ ข้าวเหนียวดำกะทิ ข้าวเหนียวดำใส่ถั่วดำ และใช้ทำข้าวหลาม เป็นต้น

การปลูกข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ

การปลูกข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ (Black sticky rice)

ข้าวเหนียวดำ มีทั้งพันธุ์ไวแสง (พันธุ์ปลูกนาปี) และไม่ไวแสง (พันธุ์ปลูกนาปัง) แต่ที่นิยมปลูกมากจะเป็นพันธุ์ไวต่อช่วงแสงที่ปลูกพร้อมกับข้าวนาปีชนิดอื่น

นอกจากนั้น พันธุ์ข้าวก่ำยังมีทั้งชนิดที่ปลูกเป็นข้าวไร่หรือเรียกข้าวเหนียวดำไร่ มีลักษณะเด่นที่มีสีม่วงดำเฉพาะเมล็ด ส่วนอื่นมีสีเขียว และข้าวในแปลงนา หรือเรียก ข้าวเหนียวดำนา หรือข้าวก่ำล้วน

ลักษณะเด่นที่มีสีม่วงดำบริเวณส่วนอื่นด้วย พันธุ์ข้าวเหนียวดำ เป็นข้าวที่ทนต่อความเค็ม ทนต่อความแห้งแล้ง ต้านทานต่อโรค และแมลงศัตรูพืชได้ดี ทั้งนี้ การปลูกข้าวเหนียวดำไม่นิยมปลูกมากนัก

เพราะไม่ใช่ข้าวหลักเหมือนกับข้าวเหนียวขาวหรือข้าวเจ้า จึงปลูกเพียงไม่กี่แปลงแซมข้าวหลัก เพียงเพื่อจำหน่ายหรือรับประทานเอง

พันธุ์ข้าวก่ำ

การเตรียมแปลง และหว่านกล้า

หลังการเก็บเกี่ยวข้าวจนมาถึงประมาณปลายเดือนเมษายน-ปลายเดือนพฤษภาคม ให้ไถกลบตอซัง และหน้าดินทิ้งไว้

สำหรับการหว่านกล้านิยมหว่านในช่วงต้นฤดูฝน ประมาณต้นเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน โดยหลังจากไถกลบแล้ว 1 รอบ ก่อนหว่านกล้าให้หว่านโรยด้วยปุ๋ยเคมีสูตร 12-6-6 อัตรา 10-15 กิโลกรัม/ไร่

หรือสูตร 15-15-15 อัตรา 5-10 กิโลกรัม/ไร่ ผสมกับปุ๋ยยูเรีย อัตรา 5 กิโลกรัม/ไร่ จากนั้น หว่านเมล็ดพันธุ์ และไถกลบเพียงตื้นๆ แล้วปล่อยให้กล้าเติบโตตามธรรมชาติ แต่หากระยะฝนทิ้งช่วง หากมีแหล่งน้ำให้สูบน้ำเติมแปลงจะดีที่สุด

ลักษณะข้าวก่ำ

การปลูกแบบหว่านเมล็ด

หลังจากไถกลบหน้าดินเตรียมไว้แล้ว ประมาณปลายเดือนมิถุนายน-ปลายเดือนกรกฎาคม ให้หว่านด้วยปุ๋ยคอก อัตรา 2 ตัน/ไร่ และปุ๋ยเคมีสูตร 12-6-6 หรือ 15-15-15 อัตรา 10 กิโลกรัม/ไร่ ก่อนหว่านเมล็ดพันธุ์ข้าว อัตรา 25 กิโลกรัม/ไร่ พร้อมไถกลบตื้นๆ

ขนมข้าวก่ำ

การปลูกแบบปักดำกล้า

เมื่อถึงช่วงฤดูฝน หลังที่ฝนตกจนมีน้ำขังในแปลงนา และต้นกล้าพร้อมปักดำหลังหว่านกล้า 2-3 เดือน หรือต้นกล้าสูงประมาณ 20-30 เซนติเมตร ให้ไถกลบแปลงนาให้ลึก ก่อนนำกล้ามาปักดำ ระยะปักดำที่ 25-30 x 25-30 เซนติเมตร ทั้งนี้ ก่อนปักดำให้ตัดยอดกล้าทิ้งประมาณ 5 เซนติเมตร ขึ้นอยู่กับความยาวของมัดกล้า

สำหรับต้นกล้า ให้ถอนต้นกล้าเตรียมไว้ก่อนปักดำไม่เกิน 2 วัน ไม่ควรนานกว่านี้ เพราะราก และโคนต้นกล้าจะแข็ง และใบจะเริ่มเหลือง หากนำไปปักดำจะติดยาก หรือติดจะเติบโตไม่ดี ลำต้นแคระแกรน

ประวัติ ข้าวก่ำ

การใส่ปุ๋ย

หลังต้นข้าวเติบโต และตั้งต้นได้ ประมาณเดือนสิงหาคม-กันยายน ให้หว่านด้วยปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 10 กิโลกรัม/ไร่ หลังจากนั้น ประมาณต้นเดือนตุลาคม ก่อนข้าวตั้งครรภ์ ให้หว่านด้วยปุ๋ยสูตร 12-12-24 อัตรา 10 กิโลกรัม/ไร่เช่นกัน

การเก็บเกี่ยว

ข้าวเหนียวดำไวแสงที่ปลูกในนาปีจะมีช่วงเก็บเกี่ยวเหมือนกับข้าวนาปีอื่นๆ คือ ประมาณปลายเดือนพฤศจิกายน ซึ่งอาจใช้เคียวเกี่ยว ก่อนนำมาฟาดแยกเมล็ดหรือใช้รถเกี่ยวข้าว

พันธุ์ข้าวเหนียวดําลืมผัว

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ราก และลำต้น

รากข้าวเหนียวดำมีทั้งรากใต้ดินที่แตกจากโคนต้น และรากอากาศที่แตกออกบริเวณข้อโคนลำต้น แต่รากทำงานหลักจะเป็นรากใต้ดิน โดยระบบรากใต้ดินจะเป็นรากแขนง แตกออกเป็นกระจุกแน่นที่โคนต้น รากมีลักษณะกลม เป็นเส้นยาวสีน้ำตาล แทงดิ่งลงลึกประมาณ 20-30 เซนติเมตร แต่หากดินร่วนมากจะแทงลึกมากกว่านี้

ลำต้นข้าวเหนียวดำมีความสูงประมาณ 80-120 เซนติเมตร ลำต้นมีลักษณะกลม เป็นข้อปล้อง และมีข้อกั้นระหว่างปล้อง มีข้อปล้องประมาณ 15-25 ปล้อง

การปลูกข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ

แต่ละปล้องถูกห่อหุ้มด้วยกาบใบ ด้านในกลวงเป็นช่องอากาศ ลำต้น และกาบใบที่หุ้มมีสีม่วงแดงอมเขียว หรือบางพันธุ์มีสีเขียว ยกเว้นเมล็ด

และต้นกล้าหรือช่วงที่เติบโตอาจมีสีเขียว จากนั้น ค่อยเปลี่ยนเป็นสีม่วงอมเขียว หรือบางพันธุ์มีลำต้นสีม่วงแดงตลอดการเติบโต

ขายพันธุ์ข้าวเหนียวดํา

ใบ

ใบข้าวเหนียวดำออกเป็นใบเดี่ยว แตกใบที่บริเวณข้อ ใบเรียงเยื้องสลับข้างกันตามความสูงของลำต้น ประกอบด้วยกาบใบยาวที่ห่อหุ้มลำต้นไว้ ถัดมาเป็นหูใบขนาดเล็ก และถัดมาเป็นแผ่นใบ

ยาวประมาณ 30-60 เซนติเมตร แผ่นใบมีลักษณะบาง และเรียวยาว ปลายใบแหลม แผ่นใบสากมือ แผ่นใบมีสีม่วงแดงอมเขียว แต่บางพันธุ์มีลำต้น ใบ และส่วนอื่นสีเขียว

ลักษณะข้าวก่ำ

รวงข้าว และดอก

ข้าวเหนียวดำออกดอกเป็นช่อกระจะมีรวงข้าวทรงกลม มีลักษณะเป็นข้อปล้อง บริเวณข้อแตกแขนงก้านดอก บนก้านช่อแขนงประกอบด้วยดอกย่อยที่เป็นดอกสมบูรณ์เพศ มีอับเรณู 6 อัน และมีเกสรตัวเมีย 2 อัน

เมล็ด

เมล็ดข้าวเหนียวดำมีลักษณะคล้ายกับเมล็ดข้าวอื่นๆ แต่จะต่างจากข้าวอื่นๆที่เปลือกเมล็ด และส่วนอื่นในเมล็ดมีสีม่วงแดงหรือสีม่วงดำ

สรรพคุณข้าวเหนียวดำ

ประโยชน์ข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ

  1. ข้าวเหนียวดำนึ่งรับประทานคล้ายกับข้าวเหนียวขาว แต่คุณภาพเนื้อสัมผัสจะแข็งกว่าจึงไม่นิยมรับประทานมากนัก
  2. เนื่องจากไม่นิยมรับประทานเป็นข้าวเหมือนกับข้าวเหนียวขาว จึงนิยมนึ่งสำหรับทำขนมหวาน อาทิ ข้าวเหนียวดำน้ำกะทิ ข้าวเหนียวดำกับถั่วดำ และข้าวหลาม เป็นต้น
  3. ข้าวเหนียวดำนึ่งนำมาหมักทำไวน์ หมักทำสาโท น้ำไวน์หรือน้ำสาโทที่ได้มีสีม่วงดำ
  4. ข้าวเหนียวดำนำมาสกัดสารแอนโทไซยานินส์สำหรับใช้เป็นสีผสมอาหาร ใช้ในทางการแพทย์ และเป็นส่วนผสมของอาหารเสริม

ราคาข้าวก่ำ

สรรพคุณข้าวเหนียวดำ หรือ ข้าวก่ำ

  • สมัยก่อนหญิงไทยที่มีการตกเลือดหลังคลอดลูกจะใช้ต้นข้าวเหนียวดำหรือข้าวก่ำมาต้มกับใบชาดื่มแก้อาการตกเลือด
  • วิตามินอีในข้าวเหนียวดำช่วยบำรุงสายตา ช่วยบำรุงผิว ลดรอยด่างดำ ลดรอยหยาบกร้าน
  • ต้านเซลล์มะเร็ง
  • ลดการดูดซึมคอเลสเตอรอล
  • ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด
  • ข้าวเหนียวดำ
  • ช่วยต้านอนุมูลอิสระ ลดความหยาบกร้านของผิวหนัง ช่วยสารชะลอความแก่
  • ช่วยเสริมภูมิต้านทานแก่ร่างกาย
  • ช่วยลดอาการผิดปกติของวัยทอง
  • ช่วยต้านอาการอักเสบ
  • ป้องกันโรคหัวใจ และโรคของหลอดเลือด