การปลูกมันนก /มันแซง สร้างรายได้ พร้อมขั้นตอนการปลูกแบบละเอียด

การปลูกมันนก และมันแซง แบบละเอียด พร้อมขั้นตอนการปลูกแบบละเอียด พร้อมเทคนิควิธีการสร้างรายได้ที่ใครๆ ก็ทำได้ การปลูกมันนกสามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรผู้ปลูกเป็นอย่างมาก แถมยังปลูกได้ง่าย และมีสรรพคุณทางยา เป็นสมุนไพรอีกหนึ่งชนิด มันนก หรือมันแซง จะมีลักษณะเด่นดังนี้ หัวมันนก และหัวมันแซง ภายนอกจะมีลักษณะคล้ายกัน

คือ หัวใต้ดินมีลักษณะรูปไข่ เปลือกหัวมีสีเหลืองอมน้ำตาล และมีรากแขนงขนาดเล็กแตกออกรอบหัว ซึ่งทั้ง 2 ชนิด พบมากตามที่ลุ่มชุ่มชื้น โดยเฉพาะพื้นที่ใกล้กับหนองน้ำ ริมแม่น้ำ ริมลำห้วย ซึ่งจะขึ้นแทรกกับพืชนิดอื่น รสสัมผัสของมันนกจะมีรสหวานลื่น นิยมนำมาทำเป็นของหวาน หรือจะนิ่งให้สุกเพื่อรับประทานจิ้มน้ำตาลก็ได้

การปลูกมันนก

การปลูกมันนก แบบละเอียด

  • มันนกใบใหญ่ และมันนกใบเล็กสามารถปลูกได้ด้วยการปักชำเถา
  • มันนกใบใหญ่สามารถปลูกได้ด้วยการเพาะเมล็ด และใช้หัว
  • มันนกใบเล็กสามารถปลูกได้ด้วยหัว และไหลใต้ดิน

มันเทียน มันนก

การเก็บหัวมันนก

มันนกใบใหญ่ และมันนกใบเล็กนิยมขุดเก็บหัวในช่วงเดือนตุลาคม-มกราคม ซึ่งเป็นช่วงที่ต้นเติบโตเต็มที่แล้ว และต้นเริ่มมีใบแก่แล้ว

มันนกใบเล็กหรือมันแซง ชาวอีสานมักเข้าขุดเก็บตามริมฝั่งแม่น้ำ โดยเฉพาะริมแม่น้ำชี ซึ่งจะเข้าขุดในช่วงประมาณเดือนกันยายน-ตุลาคม ซึ่งเป็นช่วงว่างจากการทำนา โดยจะใช้เสียมขุดด้วยความระมัดระวัง เพราะหัวมันนกใบเล็ก/มันแซง จะอยู่รอบด้านของลำต้นตามความยาวของไหลที่ไปถึง

แกงส้มมันนก

แหล่งที่พบ

มันนกใบเล็กหรือมันแซง พบมากตามบริเวณริมแม่น้ำที่เป็นดินตะกอนทับถม ดินมีลักษณะร่วนซุย หน้าดินไม่แน่น มีหน้าดินลึก เพราะมันชนิดนี้แตกไหลเลื้อยยาวตามหน้าดิน และสามารถเติบโตใต้พุ่มไม้ที่รกทึบได้ดี พบได้มากตามริมแม่น้ำสายหลักที่เป็นลานดินขอบแม่น้ำ โดยเฉพาะในภาคอีสานที่พบมากตามขอบแม่น้ำชี และแม่น้ำมูล

ลักษณะทั่วไปของ มันนกใบเล็ก

มันเทียน มันนก

ลำต้น

ลำต้นมันนกใบเล็ก เป็นเถาเลื้อยพาดตามไม้พุ่มหรือต้นไม้ใกล้เคียง เถามีลักษณะทรงกลมขนาดเล็ก ประมาณ 0.2-0.4 เซนติเมตร เถาแตกกิ่งเลื้อยยาว ประมาณ 2-5 เมตร เถาเป็นปล้องๆ โคนเถามีสีดำ ปลายเถามีสีเขียว

โคนเถามันนกใบเล็กจะต่างจากมันนกใบใหญ่ที่รากใต้ดินมีการแตกไหลเลื้อยยาวขนานไปกับพื้นดิน ไหลมีลักษณะเป็นแท่งทรงกลม ขนาดประมาณ 0.3-0.5 เซนติเมตร เลื้อยยาวได้มากกว่า 2-3เมตร

มันแซง

ความลึกของไหล ประมาณ 10-30 เซนติเมตรจากหน้าดิน ไหลอ่อนมีสีขาวอมสีครีม ไหลแก่มีสีเหลืองอมน้ำตาล แก่นไหลมีสีขาว และเป็นเส้น แต่ละช่วงความยาวของไหลจะแทงรากออกหยั่งลึกในแนวดิ่ง ปลายรากพัฒนาเป็นหัว เรียกว่า หัวมันนก หรือ หัวมันแซง ขนาดหัวกว้างประมาณ 2-5 เซนติเมตร

ยาวประมาณ 2-8 เซนติเมตร ซึ่งทั่วไปมีลักษณะคล้ายกับหัวมันนกใบใหญ่ แต่จะสั้นกว่า โดยเปลือกหัวอ่อนมีสีขาว แล้วเปลี่ยนเป็นสีครีม และหัวแก่มีสีน้ำตาล เปลือกหัวบาง เนื้อหัวมีสีขาวทั้งหมด ต่างกับมันนกใบใหญ่ที่เนื้อหัวด้านนอกมีสีม่วงอ่อน มีเมือกเหนียวเมื่อผ่าคล้ายกัน

การปลูกมันนก

ใบ

ใบมันนกใบเล็ก ออกเป็นใบเดี่ยวตามข้อเถา และถือเป็นจุดต่างที่เด่นชัดจากมันนกใบใหญ่ โดยใบมันนกใบเล็กมีลักษณะขอบขนาน ใบเรียวยาว โคนใบมน ปลายใบแหลม ใบมีเส้นใบ 3 เส้น จากโคนใบ ขนาดใบกว้างประมาณ 1-2 เซนติเมตร ยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร แผ่นใบมีสีเขียว

ดอก และผล

ดอก และผลของมันนกใบเล็กไม่ค่อยพบ เพราะมีการขยายพันธุ์แบบใช้ไหล และหัวใต้ดิน

การปลูกมันแซง

ลักษณะทั่วไปของ มันนกใบใหญ่

ลำต้น

ลำต้นมันนกใบใหญ่ เป็นเถาเลื้อยพาดตามไม้พุ่มใกล้เคียง เถามีลักษณะทรงกลมสีเขียวขนาดเล็ก และเป็นปล้องๆ โคนเถามีสีน้ำตาลอมดำ แตกกิ่งเลื้อยยาวได้ ประมาณ 4-10 เมตร ที่โคนเถาใต้ดินเป็นหัวที่เรียกว่า หัวมันนก

หัวมันนกใบใหญ่มีลักษณะรูปไข่ หัวเล็กมีลักษณะทรงกลม ขนาดหัวที่โตเต็มที่กว้าง ประมาณ 3-5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 4-8 เซนติเมตร โคนหัวสอบเล็ก ปลายหัวอวบใหญ่ เปลือกหัวมีสีน้ำตาลอมเหลือง เปลือกหัวบาง และมีรากแขนงขนาดเล็กแตกออกโดยรอบ เนื้อหัวถัดจากเปลือกมีสีม่วงอ่อน เนื้อหัวด้านในมีสีขาว หัวดิบเมื่อผ่าจะมีน้ำเมือกเหนียว

มันเทียน มันนก

ใบ

ใบมันนกใบใหญ่ออกเป็นใบเดี่ยว แตกออกตามข้อเถา ใบมีลักษณะคล้ายใบมันมือเสือ แผ่นใบมีรูปหัวใจ กว้างประมาณ 3-7 เซนติเมตร ยาวประมาณ 6-10 เซนติเมตร โคนใบเว้าตรงกลาง ปลายใบแหลม แผ่นใบ และขอบใบเรียบ มีเส้นใบ 3 เส้น แตกออกจากโคนใบ

ดอก

ดอกมันนกใบใหญ่ออกเป็นช่อตามซอกใบ ดอกมีขนาดเล็กสีเขียว

ผล

ผลมันนกใบใหญ่ เรียกว่า ฝัก ฝักมีลักษณะเป็นกลีบหรือเป็นแฉก 3 แฉก แต่ละแฉกมีลักษณะเป็นแผ่นบางๆทรงกลม และมีเมล็ด 1 เมล็ด/แฉก ฝักอ่อนมีสีเขียว ฝักแก่มีสีน้ำตาล ส่วนเมล็ดมีลักษณะกลม และแบน มีปีกบางๆ ติดรอบเมล็ด

มันแซง สรรพคุณ

ประโยชน์ของมันนก/มันแซง

  1. หัวมันนกหรือมันแซง นิยมนำมานึ่งหรือต้มให้สุกสำหรับรับประทาน เปลือกหัวบาง ลอกแกะออกง่าย เนื้อหัวด้านในมีสีขาว แต่จะมีเมือกเหนียวสำหรับหัวอ่อน แต่หัวใหญ่จะมีเนื้อทราย พองขยาย เนื้อหัวมีรสหวาน
  2. หัวมันนกหรือมันแซง เมื่อต้มหรือนึ่งสุกแล้วนำมาสับเป็นชิ้นสำหรับบวชใส่กะทิ คล้ายกับบวชมันอื่นๆ
  3. หัวมันนกหรือมันแซง ใช้ประกอบอาหารคาว โดยเฉพาะเมนูแกงจืด
  4. หัวมันนกหรือมันแซงนำมาสับเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนนำมาตากแห้ง และบดเป็นแป้ง สำหรับใช้ทำขนมหวาน

สรรพคุณหัวมันนก/มันแซง

  • ช่วยเจริญอาหาร
  • ช่วยบำรุงร่างกาย
  • ช่วยกระตุ้นระบบขับถ่าย
  • หัวดิบนำมาฝานเป็นแผ่นหรือผ่าครึ่ง ก่อนใช้ประคบบริเวณร้อนในหรือน้ำร้อนลวก ช่วยบรรเทาอาการแสบร้อน